Z dzisiejszej perspektywy mało kto zdaje sobie sprawę jaką rewolucję wywołała kolej w życiu codziennym mieszkańców tej części Urzecza. Przede wszystkim kolejka uczyniła komunikację z Warszawą masową, dając możliwość nie tylko docierania tu letnikom, lecz także przemieszczania się tutejszym mieszkańcom, jaką dotąd dawała jedynie Wisła, z czego korzystało niewiele osób. Choć pierwszą zmianę przyniosła kolej…
Żydzi w Piotrkowie Trybunalskim osiedlali się już od początku XVII w., ale dopiero w 1679 r. król Jan III Sobieski zezwolił na założenie kahału — budowę synagogi, mykwy i cmentarza. W 1765 r. mieszkało tu 1107 Żydów. W XIX w. miasto stało się jednym z najważniejszych w Polsce żydowskich ośrodków wydawniczo-drukarskich. Tłoczono tutaj Biblię, Talmud,…
Skąd do Jeziorny przybył pierwszy rabin Jehuda Rozencwajg? Gdzie przed wojną znajdowały się w Jeziornie bożnice i ile ich było? Jak naprawdę nazywał się Mojsze Koza, zaopatrujący Jeziornę i Mirków w haczyki na ryby? W kim zakochała się Dora Gągolewska i czemu nazwano ją jeziorańską Julią? Gdzie przed komendantem Policji Państwowej z Jeziorny krył się…
W tym roku mija 10 lat od pierwszego Flis Festiwalu w Gassach, na którym spotkali się pasjonaci pływania po Wiśle. Miałem również przyjemność wspierać organizację tego pamiętnego wydarzenia i przedstawić zebranym na ostrodze w Gassach prezentację multimedialną pt. „Nad Wisłą”. Wówczas na tamie dojazdowej spotkała się garstka wodniaków, ale z biegiem lat flis się rozwijał….
Trudno dziś pojąć fenomen cadyka z Ger, na którego dwór przy ulicy Pijarskiej przybywały tysiące Żydów, chcących modlić się ze świętym mężem lub szukając jego porady. O mistycznej dynastii poczytać można było niedawno w artykule Piotra Rytki o Cadykowym Miasteczku. Obecność cadyka w Górze Kalwarii wywierała także znaczny wpływ na Żydów zamieszkujących nadwiślańskie Urzecze. Jeszcze przed…
80 lat temu, w dniach 25-26 luty 1941 roku, Niemcy deportowali Żydów z Góry Kalwarii do Warszawy. Do utworzonego rok wcześniej górskokalwaryjskiego getta hitlerowcy przetransportowali około 400 Żydów z Pabianic, Łodzi, Aleksandrowa Łódzkiego, Sierpca, Suwałk, Włocławka i Kalisza oraz około 300 Żydów z okolicznych miejscowości. W getcie znaleźli się także mieszkańcy Góry Kalwarii nazywanej w…
Obecności żydowskiej ludności na terenach wiejskich nadwiślańskiego Urzecza w swej znakomitej publikacji Ł. M. Stanaszek poświęcił ledwie trzy strony, zaznaczając iż Żydzi osiedlali się na nich rzadko, choć stale obecni byli w życiu tutejszej ludności, a na Urzeczu istniał silne ośrodki osadnictwa, takie jak Karczew, Góra Kalwaria czy Sobienie-Jeziory. Warto powyższe rozwinąć, bowiem o ile…
W Górze Kalwarii przy Pijarskiej 10 znajduje się dawny Dwór Cadyka (Dwór Alterów) oraz Dom Modlitwy Chasydów z Ger, który stanowił ruch religijny pod przywództwem cadyka. Dynastię cadyków z Góry Kalwarii zapoczątkował Icchak Meir Rothenberg Alter (1799-1866), który był uczniem największych ówczesnych cadyków, m.in. Izraela Hapsteina z Kozienic, Symchy Bunema z Przysuchy oraz Menachema Mendla…
Dziś obchodzimy osiemdziesiątą rocznicę likwidacji getta w Jeziornie. Wczesnym rankiem 25 stycznia 1941 roku zajechały samochody niemieckiej żandarmerii i kazano przygotować łaźnię. Żydom kazano się rozebrać w celu odbycia kąpieli i pozostawić pod łaźnią swój dobytek w postaci niewielkich tobołków które mogli ze sobą zabrać. Następnie wywieziono ich do Warszawy a za