Jesień 2026 roku to czas premier dwóch ekranizacji „Lalki”. Kinowa premiera dopiero nastąpi, natomiast nad serialową poloniści rwą włosy z głowy. Historyk ma ten komfort, że z przyzwyczajenia może przejść nad nią do porządku dziennego, gdyż jest to kolejna produkcja niemająca wiele wspólnego z historyczną rzeczywistością. Biorąc pod uwagę liczbę dyskusji i kontrowersji, wydaje się…
Popatrzymy dziś na mapę z początków XIX wieku, gdzie pojawia się pewna znajoma nazwa, która rzuca nowe światło na znane nam doskonale Urzecze. Warto zdać sobie sprawę, że gdybyśmy mogli przenieść się w czasie i powiedzieli przeciętnemu mieszkańcowi mikroregionu, że mieszka na Urzeczu, znaczna część z nich mogłaby być zdziwiona. Termin ten ma bowiem w…
Podążając ścieżkami historycznego Mazowsza, warto wjechać na nie rzadko uczęszczaną drogą od południa, od strony mostu w Dęblinie, i podążać wzdłuż Wisły ku Kozienicom. Na trasie wędrowca wyrośnie wówczas mało znany klasztor w Opactwie. Dzisiejszy zespół jest w znacznej mierze dziełem epoki baroku, wznoszonym etapami od 1733 roku, a jego budowa i wykończenie trwały przez…
Z mazowieckich książąt najczęściej przywoływany jest chyba jeden – Janusz I Starszy (ok. 1346–1429), który doczekał się parków, pomników, czy też ulic w Warszawie i Piasecznie. Nie posiada ich natomiast Konrad I Mazowiecki (1187/8-1247), panujący półtora wieku wcześniej, który dał korzenie odrębności Mazowsza i podłożył podwaliny pod jego rozwój. Przeszkadza mu w tym czarna legenda,…
Po raz pierwszy o datę inkorporacji Mazowsza pokłóciłem się w Ciechanowie. Musiało to być co najmniej dekadę temu, bo stara siódemka wiodła jeszcze przez Mławę i wracając z wakacji, odbiłem w lewo, by zobaczyć zamek w Ciechanowie. Mniej więcej tak wyglądało przez lata moje zwiedzanie Mazowsza — odbywało się zawsze niejako przy okazji. Przewodniczka podawała…
Co prawda zamysłem mym w opowieściach o dawnym Mazowszu jest sięganie do czasów jego średniowiecznej niezależności, bo naszej percepcji umyka fakt, iż przez wiele lat częścią Polski dzielnica nie była, lecz dziś uczynimy wyjątek. Ci, którzy zaglądają na profil facebookowy, wiedzą, że wraz z nowymi artykułami przywoływane są dawne, a my odbywamy swego rodzaju podróż….
Wracamy w opowieściach o Mazowszu wciąż do utraty jego niezależności w 1526 roku, lecz paradoksalnie wędrujemy po miejscach jego początków. Dziś pora więc porzucić geografię na rzecz historii i opowiedzieć jak to się stało, że teren późniejszego Urzecza stał się Mazowszem i komu to zawdzięczamy. Konrada I Mazowieckiego (1187-1247) pamięta się praktycznie wyłącznie z faktu,…
Trudno pisać o Mazowszu krótko, lecz niestety formuła tych tekstów i portal, traktujący o okolicach Urzecza narzucają taki sposób. Wiele rzeczy jest więc pomijanych, bądź wzmiankowanych i tak już pozostanie. Byliśmy ostatnio pod Czerwińskiem i tam powróćmy, na wysokim klasztornym wzgórzu upamiętniony został Jagiełło, który przeprawiał się tutaj jak wiemy w 1410 roku na wielką…
Mija w tym roku 500 lat od utraty przez Mazowsze samodzielności, gdy w 1526 roku inkorporowano je do Korony, czyniąc częścią Polski. Do daty tej jeszcze powrócę, bo nie jest ona wcale taka oczywista. Z tej okazji umyśliłem sobie bowiem by o Mazowszu z tej okazji pisać, wykraczając nieco poza okolice Urzecza, jednocześnie pokazując jak…
Wiele lat temu zainteresowawszy się derywatami i genezą tutejszych nazw geograficznych przez dłuższy czas badałem ich pochodzenie. W 2012 roku na stronach tworzonego wówczas Wirtualnego Muzeum Konstancina pojawił się nawet powstały przy okazji moich ówczesnych naukowych zainteresowań artykuł na ten temat, w którym zawarłem ówczesne ustalenia. Kilka lat później w obiegu znalazła się kuriozalna publikacja…
W najbliższy wtorek 9 czerwca o 18:30 odbędzie się ostatnie przed wakacjami spotkanie Klubu Historycznego. Tym razem będziemy podążać wokół powstania styczniowego, a prócz opowieści na jego temat oficjalną premierę będzie miała książka „Zapomniany zryw. Powstanie Styczniowe w rejonie gminy Konstancin-Jeziorna”, opisująca dzieje powstańcze na tutejszych terenach. Książka ukazała się na początku maja, liczy 44…
Mała bez wody. Maj 2026, fot. autora. Powrócę jeszcze do książki Daniela Petryczkiewicza „Mała historia znikania”. Choć rzecz niehistoryczna, a pewne drobne błędy już podnosiłem w mediach społecznościowych, książka jako pewnego rodzaju podróż osobista stanowiąca połączenia eseju i reportażu mi się podoba. Acz jako historyk nie mogę zgodzić się z częścią poruszonych kwestii. Jedną z…
Tytułowy utwór jest kolejnym znajdującym się w katalogu działającej po 1945 r. wytwórni płytowej „Fogg Record”, który uważano za zaginiony. W 2020 r. udało się odnaleźć „Kujawiak z Urzecza”, w 2022 r. w zbiorach Narodowego Archiwum Cyfrowego odnalazł się „Oberek z Wilanowa”. Tytułowy utwór zaśpiewany został przez Jana Ciżyńskiego (1908-1978). Z zawodu był nauczycielem śpiewu,…
19 kwietnia, kolejna rocznica powstania w getcie… Wiele się zmieniło od kiedy w 2019 r. zaczęliśmy zbierać materiały do naszej książki „Sztetl Jeziorna”. Pewne rzeczy przestały być neutralne, wydarzenia w Gazie sprawiają, iż niektórzy nie potrafią oddzielić osób, które zmarły dawno temu, od tego co dzieje się ponad 80 lat później. Bo dzieją się rzeczy…
„Amelin” przestał istnieć. W zasadzie był tylko swą pozostałością od ćwierć wieku, bo dokonana przebudowa sprawiła, iż nie przypominał już willi, jaką znamy z dawnych zdjęć. Jej cień stał pusty i zapomniany, a próba rekonstrukcji czy zastąpienia starego nowym była nieudana. Około 2000 roku gruntowny remont pozbawił jej malowniczości świadczącej o zabytkowej substancji, choćby zabytkowej…