Nadwiślański sztetl – Ger

80 lat temu, w dniach 25-26 luty 1941 roku, Niemcy deportowali Żydów z Góry Kalwarii do Warszawy. Do utworzonego rok wcześniej górskokalwaryjskiego getta hitlerowcy przetransportowali około 400 Żydów z Pabianic, Łodzi, Aleksandrowa Łódzkiego, Sierpca, Suwałk, Włocławka i Kalisza oraz około 300 Żydów z okolicznych miejscowości. W getcie znaleźli się także mieszkańcy Góry Kalwarii nazywanej w…

Czytaj więcej

Żydzi nadwiślańskiego Urzecza

Obecności żydowskiej ludności na terenach wiejskich nadwiślańskiego Urzecza w swej znakomitej publikacji Ł. M. Stanaszek poświęcił ledwie trzy strony, zaznaczając iż Żydzi osiedlali się na nich rzadko, choć stale obecni byli w życiu tutejszej ludności, a na Urzeczu istniał silne ośrodki osadnictwa, takie jak Karczew, Góra Kalwaria czy Sobienie-Jeziory. Warto powyższe rozwinąć, bowiem o ile…

Czytaj więcej

Cadykowe miasteczko

W Górze Kalwarii przy Pijarskiej 10 znajduje się dawny Dwór Cadyka (Dwór Alterów) oraz Dom Modlitwy Chasydów z Ger, który stanowił ruch religijny pod przywództwem cadyka. Dynastię cadyków z Góry Kalwarii zapoczątkował Icchak Meir Rothenberg Alter (1799-1866), który był uczniem największych ówczesnych cadyków, m.in. Izraela Hapsteina z Kozienic, Symchy Bunema z Przysuchy oraz Menachema Mendla…

Czytaj więcej

Koniec świata podwarszawskich sztetli

Dziś obchodzimy osiemdziesiątą rocznicę likwidacji getta w Jeziornie. Wczesnym rankiem 25 stycznia 1941 roku zajechały samochody niemieckiej żandarmerii i kazano przygotować łaźnię. Żydom kazano się rozebrać w celu odbycia kąpieli i pozostawić pod łaźnią swój dobytek w postaci niewielkich tobołków które mogli ze sobą zabrać. Następnie wywieziono ich do Warszawy a za nimi osobnym transportem…

Czytaj więcej

Sierpień 1920 r. na Urzeczu (3)

Jak most pod Górą Kalwarią budowano… Wycofujące się jednostki Wojska Polskiego w kierunku Wisły, miały za zadanie obsadzenie zachodniego, lewego brzegu rzeki. Na prawym miały zostać tylko oddziały broniące przyczółków mostowych. Tak było i w wypadku polskiej 4 dywizji piechoty, która w walkach odwrotowych, kierowała się na Górę Kalwarię. Jej główne siły powinny znaleźć się…

Czytaj więcej

Sierpień 1920 r. na Urzeczu (2)

Jak ppor. Szokalski nad Wisłą wojował Trwa wojna polsko-sowiecka. Podporucznik Stanisław Szokalski był jednym z najlepszych w 10 pułku piechoty wywiadowców i świetnym zagończykiem. Zaprawiony w licznych walkach z oddziałami sowieckimi w 1919 r.  i imponujących wypadach, przekradał się aż pod same stanowiska nieprzyjaciela, obserwując i badając każdą wedetę i każdą placówkę z osobna, jak…

Czytaj więcej

Sierpień 1920 r. na Urzeczu (1)

Starcie 14 sierpnia 1920 r. pod Górą Kalwarią            Rok 1920. 7 maja Wojska Polskie wkroczyły do Kijowa, 8 czerwca Sowieci przerwali polski front pod Samhorodkiem, a 13 sierpnia rozpoczął się decydujący bój pod Warszawą. Po dwóch miesiącach walk odwrotowych żołnierz polski miał za swoimi plecami stolicę i Wisłę. Tutaj na…

Czytaj więcej

Cieciszewscy a założenie Góry Kalwarii

Tytuł rzecz jasna nieco bałamutny, bowiem purysta słusznie rzeknie, iż miastem założonym równo 350 lat temu była Nowa Jerozolima. 26 lutego 1670 roku król Michał Korybut Wiśniowiecki nadał prawo magdeburskie nowo lokowanemu miastu o takiej nazwie, powstałemu na terenie dawnej wsi szlacheckiej Góra w ziemi czerskiej. Nazwa jednak nie przetrwała długo, jak zanotował francuski podróżnik…

Czytaj więcej

Dzika rzeka

Zarówno przy okazji artykuły o ochronie przeciwpowodziowej na Urzeczu opublikowanym w „Roczniku Nadwiślańskiego Urzecza”, jak i opowiadając o wałach nadwiślańskich i tutejszych powodziach podczas premiery tego wspaniałego wydawnictwa, bardzo pobieżnie potraktowałem pewną niezmiernie ważną kwestię, jedynie wspominając o regulacji Wisły na Urzeczu w minionych stuleciach. Pozwolę sobie więc temat ten nieco uzupełnić, zwłaszcza iż złośliwy…

Czytaj więcej