Marzec dobiega końca, jak zawsze odnotujmy więc wydarzenia związane z historią i dziedzictwem tych stron w ciągu minionego miesiąca..
- Misterium w Górze Kalwarii
- Wystawa w Muzeum Wycinanki
29 marca otwarto niesamowitą wystawę w Muzeum Wycinanki, będącą opowieścią o spotkaniu wybitnego malarza, profesora ASP w Warszawie Stanisława Baja z czołowymi przedstawicielami sztuki ludowej. Profesor Baj od lat kolekcjonuje rzeźby i obrazy ludowe, łączy go też głęboka, przyjacielska relacja z ich autorami. Na ekspozycji w muzeum abstrakcyjne obrazy Stanisława Baja spotkają się z rzeźbami Józefa Felczyńskiego, Romana Śledzia, Eugeniusza Węgiełka oraz z malarstwem Stanisława Koguciuka.
Wystawę na razie jedynie odnotowujemy, bo w kwietniu redaktor naczelny planuje napisać o niej coś więcej.
- Spotkanie klubu historycznego
- Spotkania z historią
Z kolei 26 marca odbyło się spotkanie realizowane przez KDK i Hannę Kaniastą. Gościem wydarzenia był Jacek Brudnicki, Kierownik Wydziału Kontroli i Dotacji w urzędzie Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Podczas spotkania poruszono zagadnienia związane z działaniami Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w zakresie ochrony zabytków. Uczestnicy dowiedzieli się, jakie narzędzia umożliwiają skuteczną ochronę dziedzictwa, jak wygląda nadzór konserwatorski oraz jakie są możliwości współpracy z organizacjami społecznymi.
Dyskutowano na temat zabytków Konstancina-Jeziorny, ich aktualnej kondycji i zagrożeń którym podlegają oraz sposobów i możliwości zwiększenia ochrony i uczynienia jej bardziej skuteczną.
Zabytki:
- Wpisy do rejestru zabytków
W marcu rejestr zabytków wzbogacił się o cztery nowe zabytki na terenie Konstancina-Jeziorny dzięki zaangażowaniu Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji oraz Towarzystwa Miłośników Piękna i Zabytków Konstancina im. Stefana Żeromskiego Decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, do rejestru zostały wpisane cztery wille z terenu Konstancina-Jeziorny, Juliana Glassa, położona przy ul. Piasta 12; „Jezioranka”, przy ul. Kraszewskiego 8; „Jutrzenka” przy ul. Kraszewskiego 10 oraz „Krysieńka” przy ul. Kraszewskiego 12.
Willa Juliana Glassa proj. Jerzego Gelbarda i Romana Sigalina wraz z bramą oraz tzw. Domkiem Myśliwskim przy ul. Piasta zostały wpisane na wniosek właściciela Narodowego Instytutu Geriatrii, Reumatologii i Rehabilitacji im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher. W centralnej części działki znajduje się willa wzniesiona pod koniec lat 30. XX w. dla Juliana Glassa, właściciela założonej w 1902 r. hurtowni wyrobów metalowych z centralą w Warszawie. Nieruchomości przy ul. Piasta zostały po wojnie przekazane na potrzeby Państwowego Instytutu Reumatologicznego (PIR) w latach 50. XX w. Otwarta w Willi Glassa placówka lecznicza była drugą w Polsce stacją naukowo-badawczą pracującą nad stosowaniem nowych metod leczenia reumatyzmu. Rozwój placówki oraz przeniesienie sanatorium do nowego budynku przyczyniły się do stopniowej degradacji willi, która obecnie jest wyłączona z użytkowania.
Ponadto na wniosek Towarzystwa Miłośników Piękna i Zabytków Konstancina im. Stefana Żeromskiego wpisane zostały trzy sąsiadujące ze sobą wille: „Jezioranka”, położona przy ul. Kraszewskiego 8, „Jutrzenka” przy ul. Kraszewskiego 10 oraz „Krysieńka” przy ul. ul. Kraszewskiego 12. Willa przy ul. Kraszewskiego 8 wzniesiona została z przeznaczeniem na pensjonat. Na rozległej leśnej działce oprócz usytuowanego na niewielkim wzniesieniu budynku mieszkalnego wybudowano oficynę, zaprojektowano ogród z kortem tenisowym, fontanną, studnią i figurą Matki Bożej. W latach 30. XX w. w prasie reklamowano komfortowe 3-pokoje z kuchnią oraz pokój z kuchnią. Wieloletnie zaniedbania doprowadziły do poważnych zniszczeń obiektu, który jest obecnie nieużytkowany.
Willa przy ul. Kraszewskiego 10 została wzniesiona w 1910 r. na zlecenie właściciela składu towarów kolonialnych Władysława Kosmana i Teodozji z Sowińskich.
„Krysieńka” przy ul. Kraszewskiego 12 została wzniesiona w latach 20. XX w. W 1928 r. właścicielką posesji została Józefa z Różańskich Zarembina, zamieszkała przy ulicy Żurawiej w Warszawie. Na jej zlecenie wzniesiona została willa.
Wille „Jezioranka”, „Jutrzenka” oraz „Krysieńka” przy ul. Kraszewskiego są obecnie nieużytkowane. Stanowią własność prywatną, ich obecni właściciele w czasie oględzin obiektów deklarowali chęć podjęcia działań, które pozwolą na przywrócenie willom dawnej świetności i pozwolą na ich funkcjonowanie (tekst i kolorowe zdjęcia na bazie komunikatu MWKZ).
- Willa Amelin
Niestety równolegle z powyższymi wpisami dokonano rozbiórki willi „Amelin”, wybudowanej w latach 1901-03 jako letnia rezydencja przez ówczesnego właściciela papierni Edwarda Natansona. Willa była ponad dekadę temu wykreślona z rejestru zabytków, bowiem po przebudowie dokonanej na początku XXI wieku zatraciła cechy zabytkowe. Na miejscu willi powstać mają apartamenty – noszące nazwę jakżeby inaczej – Amelin.
- Most kolejowy Góra Kalwaria-Glinki
Przedłużono za to istnienie mostu kolejowego pod Górą Kalwarią. W połowie marca unieważniono przetarg na budowę linii kolejowej i mostu przez Wisłę w Górze Kalwarii oraz rozbiórkę istniejącego. PKP przystępuje ponownie do analizy złożonych ofert. Przypomnijmy, że mostu nie udało się wpisać do rejestru zabytków, a planowana rozbiórka wiąże się z budową nowej linii kolejowej.
- Mostek przy Starej Papierni
Choć nie ma zabytkowego charakteru warto zauważyć, iż podczas rozbudowy Starej Papierni odnowiono betonowy mostek wybudowany w 1932 roku na potrzeby transportu szmat pomiędzy zakładem dolnym i górnym.
- Dom Żeromskiego
Upubliczniono list skierowany m. in. do władz gminnych, wojewódzkich, MKiDN dotyczący Domu Stefana Żeromskiego, w którym Fundacja na Rzecz Utrzymania Spuścizny po Stefanie Żeromskim poinformowała o konieczności sprzedaży domu, którego nie jest w stanie utrzymać. Wyrażono nadzieję, że przyszły nabywca zachowa ideę związaną z funkcjonowaniem placówki.
Wbrew nadziejom lokalnego posła powyższe nie wydaje się zaskoczeniem i wydaje się raczej elementem taktyki negocjacyjnej, mającej na celu doprowadzenie do zakupu domu przez instytucje samorządowe lub państwowe. Sytuacja nie wydaje się zmieniać od lutego 2025 r. kiedy o niej pisaliśmy.
6 marca odbyła się premiera książki wydanej przez Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Oddział w Czersku – Izabeli Zajączkowskiej „Z Urzecza w świat i z powrotem”.
- Konwent Żmija
Warto odnotować, iż w „Kurierze Mazowieckim” pojawiła się informacja o działaniu Konwentu Żmija, czyli czerskiego smoka. Jest to nieformalna grupa której członkowie upamiętniają inkorporację Mazowsza do Polski w 1526 toku. Co prawda pomylono Żmija ze żmiją, ale cóż…
- Muzeum Czerskie
Najnowszy numer pisma Samorządu Województwa Mazowieckiego – Mazowsze serce Polski przynosi świetne wiadomości. W okładkowym artykule „Witamy na Urzeczu” Wicemarszałek Województwa Mazowieckiego Wiesław Raboszuk potwierdza, że będziemy mieć muzeum poświęcone naszemu regionowi.
„W Czersku, tuż obok historycznego zamku książąt mazowieckich, powstanie unikalne muzeum poświęcone nadwiślańskiemu Urzeczu i szkucie czerskiej – pierwszemu w Polsce tak dobrze zachowanemu i tak dużemu średniowiecznemu statkowi rzecznemu. ”
To niezwykle ważna dla nas informacja, bo potwierdza, że obok Szkuty Czerskiej to Urzecze będzie motywem przewodnim muzeum.
- Zrzutka na prom w Gassach
Wreszcie na koniec odnotujmy zrzutkę na prom w Gassach, który zbiera na start sezonu. Jak napisano:
„Zbieramy na wymianę liny stalowej, która łączy brzegi i „trzyma” prom, odmalowanie i odświeżenie samej jednostki, nowe zestawy kamizelek i pływaków ratunkowych oraz niezbędne prace na brzegach / zjazdach – łącznie, około 20 tysięcy złotych. Razem z operatorem promu jesteśmy też w trakcie opracowywania i procedowania wniosków do różnorodnych programów wsparcia działalności w sezonie – z uwagi na cykle budżetowe, takie wsparcie będzie możliwe najpewniej dopiero w przyszłym roku, stąd w 2026 musimy jeszcze w ten sposób, wspólnymi siłami, popchnąć ten start sezonu – a potem już z nurtem!
