Archiwa Nadwiślańskie Urzecze - Strona 4 z 21

Powstanie Styczniowe na lewobrzeżnym Urzeczu (2)

Jacek Latoszek25 marca 202428 lutego 202529 mins

W Piasecznie, oprócz burmistrza Józefa Kłoczowskiego, duże wsparcie materialne dla powstańców w postaci ciepłych ubrań, butów i żywności organizował proboszcz ksiądz Ludwik Czajewicz, mianowany naczelnikiem powstańczym tego miasta. Ciepłą odzież fundował też Ludwik Rossman, właściciel Bielawy. Pomagał również Włodzimierz Potulicki właściciel Obór oraz Adam Okęcki, dzierżawca folwarku Służewiec. Mąkę dawały wilanowskie młyny dworskie. Wspierał powstańców…

Czytaj więcej

Powstanie Styczniowe na lewobrzeżnym Urzeczu (1)

Jacek Latoszek22 marca 202428 lutego 202509 mins

Wydarzenia z lat Powstania Styczniowego nie ominęły również Kabat i sąsiednich miejscowości. Kabaty były wtedy częścią dawnej gminy Wilanów, która obejmowała obszar od Wisły do obecnej ulicy Puławskiej i sięgała do Piaseczna, a jednocześnie wchodziły w skład dóbr ziemskich wilanowskich. W opisach z tamtych czasów, mieszkańców tych terenów określano ogólnie jako Wilanowianie zwłaszcza, gdy do…

Czytaj więcej

Oczynszowanie na Urzeczu w XVIII w.

Paweł Komosa20 marca 202428 lutego 202506 mins

Wróćmy do tematu pańszczyzny na Urzeczu. W poprzednich tekstach omówione już zostały powinności, a także liczba dni pańszczyźnianych, jakie należało przepracować, jednak elementem pańszczyzny było także zaopatrzenie dworu. Produkcja folwarczna przeznaczona była na zewnątrz, jej sprzedaż stanowiła dworski zysk. To z niej oraz pól uprawianych przez poddanych uzyskiwano choćby zboże, które następnie spławiano z dóbr…

Czytaj więcej

Z dziejów fundacji kościoła w Słomczynie

Paweł Komosa13 marca 202428 lutego 202505 mins

Choć dość dobrze znamy daty wzniesienia świątyni w Słomczynie, do niedawna przypisywano jego fundację Hieronimowi Wielopolskiemu (1712-1779), Panu m. in. na Żywcu i Oborach. Lecz logicznym pytaniem było czy fundacji tej rzeczywiście dokonał siedmiolatek, bowiem budowę rozpoczęto jak wynika z kronik kościelnych w 1719 r. Stąd niektórzy wskazywali, iż fundacji dokonał zapewne jego ojciec Franciszek…

Czytaj więcej

O naprawie młyna w Karczewie w 1751 r. przez mistrza Manzelmana ze Skolimowa dokonywanej

Paweł Komosa14 lutego 202428 lutego 202504 mins

Dziś pojawię się w Karczewie, by na zaproszenie tamtejszej biblioteki o godz. 18 opowiedzieć nieco o Karczewie i jego niezwykłej, a obecnie zapomnianej roli dla tej części Urzecza, a także o mało znanych związkach miasta z miejscowościami lewego brzegu Wisły. Dobra więc to okazja by przywołać tu jako przykład kontrakt, jaki osobiście zawarł marszałek wielki…

Czytaj więcej

Znad Jeziorki – 1931 r.

Paweł Komosa6 lutego 202428 lutego 2025011 mins

Dziś piękny tekst jaki znalazłem w przedwojennym czasopiśmie krajoznawczym. Autor w 1931 r. opisywał z niezwykłą miłością okolice Jeziorki i część Urzecza położoną między Jeziorną a Wilanowem, choć posługiwał się już wypierającym dawne określenie słowem „Powiśle”. Niebieski strój ludowy zaczynał być już w zaniku, co zresztą opisywały inne osoby z tego pokolenia. Autor opisuje też…

Czytaj więcej

O dniach pańszczyźnianych nad Wisłą i Jeziorką

Paweł Komosa1 lutego 202428 lutego 202508 mins

Ostatnio pisałem o ogólnych postanowieniach pańszczyzny posługując się zachowanymi informacjami z końca XVIII wieku z dóbr królewskich w Jeziornie i szlacheckich w Oborach. Dziś przyjrzymy się im nieco bardziej szczegółowo, na podstawie zachowanych inwentarzy, dokładając do nich dane z innej osiadłości położonej w bezpośredniej bliskości Urzecza. Spróbujmy postanowień pańszczyzny nie rozpatrywać z gruntu negatywnie, lecz…

Czytaj więcej

O powinnościach pańszczyźnianych na Urzeczu

Paweł Komosa24 stycznia 202428 lutego 2025014 mins

W minionym ustroju szczególną estymą badaczy cieszyły się sprawy robotnicze i chłopskie, a badania nad tematami ludowymi stanowić miały odpór przeciwko dotychczasowej wizji historii, pisanej dziejami dworów, rodów arystokratycznych oraz szlachty. Przyczyniło się to do wielu interesujących publikacji, choć doprowadziło także do skrzywionej optyki, z której w udany sposób żartowano w znanej komedii Barei o…

Czytaj więcej

Koloniści z Kępy Potyckiej

Patryk Zduńczyk15 stycznia 202428 lutego 202506 mins

Przeglądając akta metrykalne parafii w Czersku dotyczące urodzeń w końcówce lat trzydziestych XIX wieku bardzo często występuje Kępa Potycka. Nazwa nasuwająca skojarzenia z Kępą Potocką, ale swoją nazwę zawdzięczająca wsi oraz folwarkowi Potycz położonych na południowych krańcach lewobrzeżnego Urzecza. Znalezienie szerszych informacji w niemałej już ilości pozycji wydawniczych o terenach Urzecza nie jest łatwe. Jedynie…

Czytaj więcej

W zimowy czas

Paweł Komosa9 stycznia 202428 lutego 202507 mins

Nadeszły czasy, w których wydarzeniem są trwające kilka dni mrozy, a my skryci w ciepłych, ogrzewanych domach i mieszkaniach spoglądamy na śnieg jak na atrakcję. Czytając o dawnych zadymkach wzdychamy, iż niegdyś bywały zimy, nie mając świadomości, iż były one walką o przetrwanie, nie tylko gdy w ciemności śnieg zasypywał drogi i gubiono się pośród…

Czytaj więcej

Z Urzecza, 1850 r.

Paweł Komosa27 września 202328 lutego 202508 mins

W 1850 roku korespondent „Kuriera Warszawskiego” przejeżdża przez lewobrzeżne Urzecze, określane przez niego szerszą nazwą Powiśla, rejonu nadwiślańskiego, która z czasem wyprze używane lokalne określenie terenów zalewowych. Jego uwagę przykuwa bogactwo i urodzaj żyznej okolicy, co łączy z usypywaniem wałów, chroniących te rejony przed powodzią. Porównuje Urzecze z okolicami Mniszewa, gdzie brak wałów przekłada się…

Czytaj więcej

Turowice – dwór i park

Paweł Komosa19 września 202310 czerwca 2025011 mins

Media obiegła wiadomość o wydaniu przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nakazu przeprowadzenia prac konserwatorsko-budowlanych w zespole dworskim w Kawęczynie-Turowicach. Jako, że z tej okazji pojawił się szereg nieścisłych informacji o dziejach obiektu i jego dotychczasowej ochronie, na początek nieco faktów. Turowice z terenem gminy Konstancin-Jeziorna związane są dość krótko, bowiem jako część dóbr brzesko-kawęckich do…

Czytaj więcej

Niemieccy koloniści Urzecza

Paweł Komosa15 września 202328 lutego 202507 mins

W okolicach Urzecza mamy do czynienia z trzema żywiołami kolonizacji niemieckojęzycznej. Celowo używam takiego sformułowania, bowiem nie wszyscy osadnicy byli ewangelikami, ani też nie wywodzili się z Niemiec. Olędrzy przybyli w te strony pod koniec XVIII wieku byli od stuleci obywatelami Rzeczpospolitej zamieszkałymi głównie na Żuławach i nad Wisłą, którzy uciekli przed pruskimi panowaniem, część…

Czytaj więcej

Wsie olęderskie Urzecza

Paweł Komosa11 września 202328 lutego 202507 mins

Od przybycia olędrów na Urzecze mija właśnie 250 lat, dobra to okazja by raz jeszcze opowiedzieć o tutejszych osadach jakie założyli, tym bardziej, że sporo z nich przetrwała do dzisiaj, a przez ostatnie 10 lat badań udało się poszerzyć wiedzę na ten temat. Rzecz jasna olędrzy pojawiali się na tych terenach już od końca XVI…

Czytaj więcej

Zajścia w Bielawie

Paweł Komosa29 sierpnia 202328 lutego 202506 mins

Ostatnimi czasy zarówno miłośnicy historii jak i historycy mogą zapoznać się z coraz większą ilością prac opisujących przeszłość większej części mieszkańców ziem polskich, prezentujących życie codzienne polskiego chłopstwa. Zdaje się, że zdejmowany jest wreszcie pewien wstydliwy aspekt dziedzictwa, do której do niedawna starano się nie przyznawać, teraz jednak mówi się o nim wręcz z dumą….

Czytaj więcej