W dwudziestoleciu międzywojennym trup ścielił się gęsto, w relacjach prasowych dominowała tania sensacja i zdarzenia kryminalne. Choć w powszechnej świadomości przechowały się dwie najgłośniejsze zbrodnie – sprawa Gorgonowej i mord w Skolimowie, nagłośniony piórem Stefana Żeromskiego, były też podobnie jak obecnie, dziesiątki zdarzeń kryminalnych, elektryzujących opinię publiczną. Jednym z nich był mord w willi „Pallas…
W wydanym w lipcu 1884 roku specjalnym wydawnictwie „Na pomoc”, z którego dochody przeznaczono na rzecz wiślanych powodzian, znajdujemy następującą legendę z Urzecza, spisaną przez Antoniego Skrzyneckiego: DUCH WAŁOWEGO. Byłem na wale Oborskim w czasie minionej powodzi i stróż wieśniak, ze wsi Obórki opowiedział mi następującą legendę… W kilka lat po budowie wału, więc pewno…
Wille na Królewskiej Górze przetrwały II Wojnę Światową w dużej mierze nietknięte, zaś urok modernistycznych budowli przyciągał komunistycznych notabli podobnie jak hitlerowskich dostojników. Zapewne wpływ na ich wybór na siedzibę najwyższych władz PRL czasów stalinizmu miał prestiż tej lokalizacji, gdzie mieściły się już konsulaty brytyjski i amerykański, a także fakt, iż willę „Julisin” podczas wojny…
Kolejka wilanowska była jak widzieliśmy przedsięwzięciem jedynie pozornie zaplanowanym, jej przebieg jednak ustalano na bieżąco i dostosowywano w trakcie budowy, dostosowując się do zmieniających okoliczności. Tory kładziono na zasadzie inwestycji w oczekiwaniu na przyszłe zyski, a brak możliwości przedłużenia jej do Góry Kalwarii i dalej do cukrowni pod Grójcem, w połączeniu z tarciami między wspólnikami…
Urzecze jawi nam się jako region istniejący długo w niezmienionym kształcie, w którym przez wiele lat uprawę pól przerywały coroczne wylewy Wisły, a urzycoki modre przywdziewały swe charakterystyczne stroje. Tymczasem jak każdy region podlegało nieustannym przemianom i ewolucji. Nie powstało z dnia na dzień i nie pojawiło się w określonym kształcie, podobnie nie zniknęło w…
Historia Żydów z Jeziorny to opowieść o zniknięciu, powiedział mi Bart Orlicki, gdy kręciliśmy krótki film o tutejszym sztetlu. Ta obserwacja kogoś patrzącego na to z boku sprawiła, iż ujrzałem rzecz w nowym świetle. Być może cała historia jest w gruncie rzeczy opowieścią o znikaniu, a nie wspomnieniem tego, czego już nie ma. I rzecz…
Z dzisiejszej perspektywy mało kto zdaje sobie sprawę jaką rewolucję wywołała kolej w życiu codziennym mieszkańców tej części Urzecza. Przede wszystkim kolejka uczyniła komunikację z Warszawą masową, dając możliwość nie tylko docierania tu letnikom, lecz także przemieszczania się tutejszym mieszkańcom, jaką dotąd dawała jedynie Wisła, z czego korzystało niewiele osób. Choć pierwszą zmianę przyniosła kolej…
Nie da się ukryć, iż kolej wilanowska była inwestycją tanią, co dawało się odczuć w kolejnych latach, gdy pasażerowie narzekali na warunki jazdy, wagonami kołysało, a do środka przez otwarte okna wpadał wciąż dym jadącej powoli lokomotywki. Budowa linii przez Słomczyn bez wątpienia była opłacalna z uwagi na potencjalną liczbę pasażerów, lecz podnosiła koszty o…
Choc Bogdan Prokopiński podaje, iż wydając zgodę w lutym 1895 roku na budowę linii kolejowej z Wilanowa do fabryki papieru w Jeziornie, już wówczas władze carskie nie zgodziły się na przedłużenie linii do Góry Kalwarii ze względów strategicznych, wydaje się, iż okoliczności były nieco inne. Inż. Henryk Huss podejmował się budowy kolejki z zamiarem pociągnięcia…
Ostatni tydzień przyniósł informacje o planach wobec dawnego browaru w Oborach, gdzie nowy właściciel pragnąłby utworzyć Centrum Sztuki Współczesnej. Ciekawa to inicjatywa, choć domniemywać można, iż wiązać się będzie ze zwiększonym ruchem pojazdów, bądź nawet z próbą przystosowania starej olęderskiej grobli do ruchu samochodowego, co wpłynie na degradację przyrodniczą rezerwatu Łęgi Oborskie. Jak wiedzą bowiem…
Kolejka wilanowska związana jest nierozerwalnie z letniskiem Konstancin, do którego sukcesu bez wątpienia się przyczyniła. Powtórzył się tu przypadek letnisk położonych wzdłuż tak zwanej „linii otwockiej”, gdzie poprowadzenie trasy kolejowej przyczyniło się w ciągu ledwie dekady do powstania modnych latowisk takich jak Otwock czy Falenica. Wpływ na to miało wiele innych czynników, podobnie na powstanie…
Wiosną 2020 roku udało się odnaleźć jeden z utworów nagranych przez wytwórnię Fogg Record. Była to prywatna wytwórnia płyt założona przez Mieczysława Fogga i Czesława Porębskiego działająca w Warszawie w latach 1946-51. Nagrania rejestrowano w mieszkaniu Fogga przy Koszykowej 69, płyty tłoczono w małym zakładzie przetwórstwa owocowo-warzywnego. Sprzęt nagrywający ponoć podarować miał Ignacy Singer, kompozytor…
Trudno dziś pojąć fenomen cadyka z Ger, na którego dwór przy ulicy Pijarskiej przybywały tysiące Żydów, chcących modlić się ze świętym mężem lub szukając jego porady. O mistycznej dynastii poczytać można było niedawno w artykule Piotra Rytki o Cadykowym Miasteczku. Obecność cadyka w Górze Kalwarii wywierała także znaczny wpływ na Żydów zamieszkujących nadwiślańskie Urzecze. Jeszcze przed…
Bez wątpienia najbardziej rozpoznawalnym elementem stroju wilanowskiego, który wręcz stał się jego symbolem, jest czarny haft o motywach roślinnych. Z końcem 2020 roku hafciarstwo z nadwiślańskiego Urzecza zostało wpisane na krajową listę niematerialnego dziedzictwa, prowadzoną przez Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu. Uczyniono to na wniosek Stowarzyszenia Odrodzenia Urzecza, które przeprowadziło procedurę i przygotowało wniosek…
Opisując dzieje średniowiecznych Kabat wspomniano dziwną nazwę wsi wchodzącej w 1386 roku prócz Kabat i Powsina w skład posiadłości rodu Ciołków – Narty. Miejscowości takiej nie znajdziemy na mapie tych okolic, a powróci ona w kolejnych częściach opowieści o Kabatach, warto więc miejsce to zlokalizować. Zacznijmy od nazwy, bowiem kojarzy się ona nam niesłusznie ze…