Wśród dzikiej przyrody

Konstancin to były wyniosłe drzewa. Takie było moje – przywołując wspomnienia Josepha Conrada – „zoczenie tego lądu”. I nie wiedziałem o nim nic więcej, nie korciło mnie, aby skręcić z drogi głównej i rozejrzeć się po opłotkach, wystarczyły mi drzewa. Ani też przez głowę nie przyszło mi, że właśnie to, co kryje się w owych…

Czytaj więcej

Żydzi nadwiślańskiego Urzecza

Obecności żydowskiej ludności na terenach wiejskich nadwiślańskiego Urzecza w swej znakomitej publikacji Ł. M. Stanaszek poświęcił ledwie trzy strony, zaznaczając iż Żydzi osiedlali się na nich rzadko, choć stale obecni byli w życiu tutejszej ludności, a na Urzeczu istniał silne ośrodki osadnictwa, takie jak Karczew, Góra Kalwaria czy Sobienie-Jeziory. Warto powyższe rozwinąć, bowiem o ile…

Czytaj więcej

Koniec świata podwarszawskich sztetli

Dziś obchodzimy osiemdziesiątą rocznicę likwidacji getta w Jeziornie. Wczesnym rankiem 25 stycznia 1941 roku zajechały samochody niemieckiej żandarmerii i kazano przygotować łaźnię. Żydom kazano się rozebrać w celu odbycia kąpieli i pozostawić pod łaźnią swój dobytek w postaci niewielkich tobołków które mogli ze sobą zabrać. Następnie wywieziono ich do Warszawy a za nimi osobnym transportem…

Czytaj więcej

Pomnik Powstania Styczniowego

Mija właśnie kolejna rocznica Powstania Styczniowego, coraz bardziej zapomnianego zrywu niepodległościowego. Przyćmiły je późniejsze wydarzenia z tragicznej polskiej historii, spory dotyczące powstania i jego interpretacji oraz działalności powstańców zostały zastąpione przez polemiki dotyczące sierpnia 1944 roku i żołnierzy wyklętych. Wydarzenia z lat 1863 – 1864 są także mało romantyczne, czego przykładem może być choćby książka…

Czytaj więcej

Zimowe drogi

Od kilku dni pada śnieg, spadła temperatura, lecz zima nie stanowi problemu, stała się przede wszystkim atrakcją. To niezauważalna lecz fundamentalna zmiana jaka zaszła w naszym życiu, na którą zwrócono mi niedawno uwagę na Urzeczu. Aż do czasów wojny zima przynosiła konieczność wytężonej pracy, nawet jeśli nie wiązała się koniecznością przebywania od świtu do zmierzchu…

Czytaj więcej

Służew, Wilanów i Gucin

W miniony weekend udało się na stronie facebooka zidentyfikować kolejne zdjęcie Henryka Poddębskiego z 1928 roku, ku memu zaskoczeniu okazało się, iż choć opisano je jako „wieś pod Wilanowem”, tym razem nie przedstawia jak w poprzednich przypadkach okolic Kabat, a rejon ówczesnej wsi Służew, a dokładnie obecną Aleję Wilanowską. „Wieś pod Wilanowem” to rzecz względna,…

Czytaj więcej

Wiślana brać

Nie zdajemy sobie nawet sprawy jak wielką potęgą był niegdyś spław wiślany. Począwszy od średniowiecza Wisłą do Gdańska płynęły olej, miód, wosk, potaż i drzewo. Spławiano belki, z których budowano maszty okrętów płynących do Nowego Świata, wywożono popiół i oczywiście zboże. W tym ostatnim miało znaczny udział również Urzecze, z którego spławiano je do Gdańska….

Czytaj więcej

Olędrzy z Kępy Okrzewskiej

Pozwolę sobie pochylić się po raz kolejny nad tutejszymi olędrami, gdyż bardzo często ulegają oni pewnej generalizacji. Nawet w przypadku, gdy ktoś kojarzy, iż nie mieli oni wiele wspólnego z holendrami, szufladkuje ich najczęściej jako niemieckich protestantów bądź mennonitów. Co nie odpowiada prawdzie w przypadku Urzecza, bowiem na ślad obecności mennonitów poza jednym możliwym przypadkiem…

Czytaj więcej

Wielka wojna w gminie Jeziorna (4)

22 i 23 października 1914 roku armia niemiecka wycofała się z tych stron, a miejscowa ludność powracając do domów liczyła swe straty. Komitet obywatelski przystąpił do ich spisywania, jednak mimo złożenia w urzędzie gminy protokołów, mieszkańcy nie doczekali się rekompensaty. Szkody wyrządziła nie tylko walka, ale również uczynili to żołnierze obu armii. W przypadku rosyjskich,…

Czytaj więcej

Olędrzy z Urzecza

Jak niektórzy wiedzą, od kilku lat badam dzieje olędrów na Urzeczu. Na portalu po wybraniu tagu Olędrzy można przeczytać szereg tekstów na ich temat, w Roczniku Nadwiślańskiego Urzecza pojawił się duży artykuł na temat ich historii i tutejszej społeczności, opisujący historię ich przybycia w te strony i zakładania kolejnych osad. Przyczynili się w dużej mierze…

Czytaj więcej

Piaski i ich dawni mieszkańcy

Chcąc poszerzyć wiedzę na temat moich przodków, po przejrzeniu dostępnych akt metrykalnych i utworzeniu zarysu drzewa genealogicznego, sięgnęłam po tabelę likwidacyjną mojej rodzinnej wsi – Piasków. Jednak jak się później okazało, to wcale nie były najstarsze dokumenty dotyczące mieszkańców tej wsi. Zgodnie z Tabelą Dóbr Klucza Oborskiego w Województwie Mazowieckim sporządzoną w 1790 r. we…

Czytaj więcej

Sierpień 1920 r. na Urzeczu (3)

Jak most pod Górą Kalwarią budowano… Wycofujące się jednostki Wojska Polskiego w kierunku Wisły, miały za zadanie obsadzenie zachodniego, lewego brzegu rzeki. Na prawym miały zostać tylko oddziały broniące przyczółków mostowych. Tak było i w wypadku polskiej 4 dywizji piechoty, która w walkach odwrotowych, kierowała się na Górę Kalwarię. Jej główne siły powinny znaleźć się…

Czytaj więcej

Sierpień 1920 r. na Urzeczu (2)

Jak ppor. Szokalski nad Wisłą wojował Trwa wojna polsko-sowiecka. Podporucznik Stanisław Szokalski był jednym z najlepszych w 10 pułku piechoty wywiadowców i świetnym zagończykiem. Zaprawiony w licznych walkach z oddziałami sowieckimi w 1919 r.  i imponujących wypadach, przekradał się aż pod same stanowiska nieprzyjaciela, obserwując i badając każdą wedetę i każdą placówkę z osobna, jak…

Czytaj więcej

Sierpień 1920 r. na Urzeczu (1)

Starcie 14 sierpnia 1920 r. pod Górą Kalwarią            Rok 1920. 7 maja Wojska Polskie wkroczyły do Kijowa, 8 czerwca Sowieci przerwali polski front pod Samhorodkiem, a 13 sierpnia rozpoczął się decydujący bój pod Warszawą. Po dwóch miesiącach walk odwrotowych żołnierz polski miał za swoimi plecami stolicę i Wisłę. Tutaj na…

Czytaj więcej